BMO Yapay Zekâ Etik İlkeleri Kitapçığı Yayınladı
BMO Bilişim Politikaları Komisyonu Yapay Zekâ, Etik ve Düzenleme Çalışma Grubu tarafından hazırlanan BMO Yapay Zekâ Etik İlkeleri bir kitapçık haline getirildi. Ezgi Ekiz Emiroğl, Deniz Günalan Duru, İzlem Gözükeleş ve Taylan Özgür Yıldırım’ın katkılarıyla hazırlanan kitapçık, BMO’nun yapay zekâ alanındaki etik sorumluluğunu somutlaştırma amacını taşımaktadır. BMO Yapay Zekâ Etik İlkeleri; insan merkezlilik, güvenlik, şeffaflık, hesap verebilirlik, ayrımcılığın önlenmesi, veri mahremiyeti ve sürdürülebilirlik gibi temel değerleri esas almaktadır. Amaç, yalnızca teknik uzmanlara değil; politika yapıcılara, akademiye, sektör bileşenlerine ve topluma yol gösteren ortak bir referans oluşturmaktır.
Bu çalışmanın hazırlanmasında emeği geçen tüm çalışma grubu üyelerimize teşekkür ederiz.
SUNUŞ
Değerli Meslektaşlarımız;
“Yeryüzünde bir hayalet dolaşıyor: Yapay zekâ hayaleti.”
Bu hayalet, yalnızca mühendislerin laboratuvarlarında değil; emek süreçlerinde, kamu yönetiminde, eğitim ve sağlık hizmetlerinde, güvenlik politikalarında ve gündelik hayatın en mahrem anlarında karşımıza çıkıyor. Kimin işe alınacağına, kimin ameliyat olması gerektiğinden, kimin kredi alacağına hatta kimin suç potansiyeli taşıdığına kadar pek çok kritik karar giderek insan aklından alınıp algoritmalara devrediliyor.
Yapay zekâ, sınırsız bir ilerleme vaadiyle sunulurken, bu ilerlemenin kimin yararına, kimin aleyhine işlediği sorusu maalesef çoğu zaman cevapsız kalıyor. Ancak bu hayaletle ilişkimizi korku ya da kör bir hayranlık üzerinden kurmak zorunda değiliz. Yapay zekâ, insanlığın ortak yararına hizmet edecek biçimde tasarlanabilir, geliştirilebilir ve kullanılabilir. Bunun için gerekli olan şey, teknolojiyi kendi başına bir kader olarak görmek yerine, insan aklı, etik sorumluluk ve toplumsal denetimle birlikte ele almaktır.
Bilgisayar Mühendisleri Odası olarak bizler de, mühendisliğin yalnızca “ne yapılabilir” sorusuna değil, aynı zamanda “ne yapılmalıdır” sorusuna da yanıt verme yükümlülüğü taşıdığına inanıyoruz. Teknolojik gelişmelerin insan onurunu, temel hak ve özgürlükleri, adaleti ve toplumsal faydayı gözeten bir anlayışla ele alınması gerektiği açıktır. Bu bağlamda yapay zekâ sistemlerinin tasarımından geliştirilmesine, uygulanmasından denetlenmesine kadar tüm yaşam döngüsünde etik ilkelerin yol gösterici olması hayati önem taşımaktadır.
Bu doküman, Bilgisayar Mühendisleri Odası’nın yapay zekâ alanındaki etik sorumluluğunu somut bir çerçeveye oturtma çabasının ürünüdür. Hazırlanan Yapay Zekâ Etik İlkeleri; insan merkezlilik, güvenlik, şeffaflık, hesap verebilirlik, ayrımcılığın önlenmesi, veri mahremiyeti ve sürdürülebilirlik gibi temel değerleri esas almaktadır. Amaç, yalnızca teknik uzmanlara değil; politika yapıcılara, akademiye, sektör bileşenlerine ve topluma yol gösteren ortak bir referans oluşturmaktır.
Bu ilkelerin bağlayıcı bir hukuk metni olmanın ötesinde, meslektaşlarımız için bir mesleki duruşu ve toplumsal sorumluluğu temsil ettiğini özellikle vurgulamak isterim. Yapay zekâ çağında bilgisayar mühendislerinin rolü, sadece yenilik üretmek değil; bu yeniliğin kime, nasıl ve hangi sonuçlarla hizmet edeceğini de sorgulamak olmalıdır.
Bu çalışmanın hazırlanmasında emeği geçen tüm çalışma grubu üyelerimize içten teşekkürlerimi sunuyorum. Yapay zekânın insanlığın ortak yararına hizmet eden bir araç olarak gelişmesi yönünde bu dokümanın önemli bir adım olmasını diliyor, tüm ilgililer için yol gösterici olmasını umut ediyorum.
Saygılarımla,
Cem Nuri ALDAŞ
TMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası
Yönetim Kurulu Başkanı
Ocak 2026
BMO Yapay Zekâ Etik İlkeleri’ne buradan ulaşabilirsiniz.